श्री संत संताजी जगनाडे महाराज – कार्य व योगदान

संताजी महाराजांचे सर्वांत महत्त्वाचे आणि ऐतिहासिक कार्य म्हणजे संत तुकाराम महाराजांच्या अभंगांचे लेखन, संकलन आणि जतन.

संत तुकाराम महाराजांच्या मुखातून उमटणारी अभंगवाणी संताजी महाराज मनोभावे ऐकत आणि स्मरणात ठेवत. तुकाराम महाराज अभंग म्हणत असताना संताजी ते काळजीपूर्वक लिहून घेत असत.

त्या काळात समाजातील मोठ्या वर्गाला वाचन-लेखनाचे ज्ञान नव्हते. त्यामुळे संतांच्या विचारांचा प्रसार मुख्यतः कीर्तन, प्रवचन आणि मौखिक परंपरेतून होत असे. अशा परिस्थितीत अभंग अक्षरबद्ध करून त्यांचे जतन करणे हे अत्यंत महत्त्वाचे कार्य होते.

संताजी महाराजांनी आपल्या संसाराची आणि व्यवसायाची जबाबदारी सांभाळत हे कार्य सुरू ठेवले. दिवसभर तेलाचा घाणा चालवताना ते तुकाराम महाराजांचे अभंग म्हणत असत आणि रात्रीच्या वेळी दिव्याच्या प्रकाशात ते अभंग लिहून काढत असत, अशी परंपरा सांगितली जाते.

त्यांना आपल्या हातून भविष्यात महाराष्ट्राच्या आणि समाजाच्या दृष्टीने किती मोठे कार्य घडत आहे, याची कदाचित जाणीवही नसावी. त्यांच्यासाठी हे केवळ एक लेखनकार्य नव्हते; ते त्यांच्या गुरुसेवेचे आणि कर्तव्याचे कार्य होते.

या अर्थाने तुकाराम महाराजांच्या अभंगांचे जतन करून संताजी महाराजांनी आपल्या गुरूंना एक प्रकारची गुरुदक्षिणाच अर्पण केली, असे म्हणता येईल.